Wanneer en hoe je de accu van je heftruck moet bijvullen

Je hoeft de accu van je heftruck niet op een vaste dag bij te vullen. In plaats daarvan kijk je altijd naar het waterniveau na het laden, want dan is de batterij op temperatuur. Dat is het juiste moment om te controleren en bij te vullen. Doe je dat eerder, dan krijg je een vertekend beeld en kun je de accu onbedoeld te vol gieten.

Deze uitleg geldt voor traditionele loodzuur batterijen. Voor andere accutypen, zoals lithium-ion heftruckbatterijen, gelden andere onderhoudsregels.

Hoe vaak je moet bijvullen hangt af van hoe intensief je je heftruck gebruikt. Bij gemiddeld gebruik is eens per week vaak voldoende. Maar gebruik je je truck intensief of in ploegendienst, dan kan het zijn dat je na elke paar laadbeurten moet bijvullen. Daarom raden we aan om het waterniveau standaard te controleren na elke laadbeurt. Je kijkt dan of het niveau onder de korf is gezakt. Is dat het geval, dan vul je bij tot het brede gedeelte van de korf.

Voor lithium-ion batterijen hoef je dit onderhoud niet te doen. Die accu’s zijn onderhoudsvrij en bevatten geen vloeistof die je moet bijvullen. Dat is ook een van de redenen waarom bedrijven overstappen op lithium, zeker als je veel tijd kwijt bent aan accubeheer of als fouten bij het bijvullen regelmatig voorkomen. Ook hoef je je bij lithium geen zorgen te maken over schade door te weinig of te veel water.

Inhoudsopgave:

1. Waarom water bijvullen?
2. Hoe vaak water bijvullen?
3. Wanneer water bijvullen?
4. Handmatig of automatisch bijvullen?
5. Stappenplan: hoe vul je een tractiebatterij bij?
6. Risico’s van te veel of te weinig water in de accu
7. Wil je geen gedoe meer met onderhoud?

Waarom water bijvullen?

Ondanks de trend om te kiezen voor onderhoudsvrije batterijen met TPPL of Lithium ion techniek, blijken traditionele loodzuur batterijen nog steeds erg populair en worden ze veel gebruikt in heftrucks, magazijntrucks en elektrische trekkers. De loodzuurbatterij, ook wel tractiebatterij genoemd, bestaat uit gekoppelde cellen die gevuld zijn met elektrolyt, een vloeistof die bestaat uit een mengsel van zwavelzuur en water. De elektrische energie in een loodzuurbatterij wordt gegenereerd door een chemische proces dat plaats vindt in de batterij tussen het lood en het zuur. Bij dit proces van opladen en ontladen ontstaat ook warmte en verdampt er water uit de cellen (zuurstofgas en explosief waterstofgas). Hierdoor daalt het vloeistofniveau in de cellen en dient de batterij regelmatig bijgevuld te worden om te voorkomen dat de loodplaten in de cellen niet droog komen te staan en onherstelbaar beschadigd raken. Dit bijvullen gebeurt met gedemineraliseerd water, ook wel bekend als demiwater. Gebruik nooit gewoon water, omdat dit mineralen zoals kalk en zout bevat dat het chemische proces verstoort en zelfs tot kortsluiting en schade van de batterij kan leiden!

Hoe vaak water bijvullen?

Regelmatige controle en periodiek onderhoud zoals het bijvullen met demiwater zijn essentieel voor een probleemloze inzet en een maximale levensduur van de tractiebatterij. De hoeveelheid water en de noodzakelijke frequentie van bijvullen is mede afhankelijk van gebruiksintensiteit, leeftijd van de batterij en het type lader waarmee de batterij wordt geladen. Het is aan te raden om net als de dagelijkse controle van de heftruck ook regelmatig het waterniveau van de batterij te controleren. Afhankelijk van de uitvoering van jouw batterij kan je het waterniveau eenvoudig controleren door even de vuldop te openen en in de cel te kijken of als je batterij is voorzien van een automatisch vulsysteem.

Wanneer water bijvullen?

Wij adviseren om standaard na het opladen ook de batterij even te controleren, want als er water bijgevuld moet worden, is dit ook het beste moment om dat te doen. Na het laden is de batterij goed op temperatuur, warm water zet uit en hierdoor zal het elektrolytniveau op zijn hoogst zijn. Wanneer je bijvult vóór het opladen, is het elektrolytniveau lager en bestaat de kans dat je onbedoeld te veel demiwater bijvult en de batterij ‘overkookt’ omdat het waterniveau door de warmteontwikkeling tijdens het laden alsnog verder zal stijgen.  

Handmatig of automatisch vullen?

De cellen van een tractiebatterij zijn voorzien van celdoppen in verschillende uitvoeringen. Een standaard vuldop kan geopend worden om in de cel te kijken. Een korfje aan de dop in de cel geeft het juiste waterniveau weer en kan vervolgens cel voor cel met de hand bijgevuld worden met een trechter of een vulpistool. Optioneel zijn er ook celdoppen met een automatisch watervulsysteem. Hierbij zijn de celdoppen voorzien van een geïntegreerde vlotter met indicator die het niveau van het water weergeeft. De doppen zijn onderling verbonden met een slangensysteem en kunnen snel en eenvoudig afgevuld worden door de slang aan te sluiten op een centraal vulsysteem dat de cellen automatisch afvult tot het juiste niveau.

Voor de eerder genoemde TPPL en Lithium ion batterijen is dit onderhoud niet van toepassing. Deze batterijen zijn nagenoeg onderhoudsvrij en bevatten geen vloeistof die je moet bijvullen. Dat is ook een van de redenen waarom sommige bedrijven overstappen op lithium, zeker als je veel tijd kwijt bent aan dagelijks batterijcontroles en -beheer of als fouten bij het bijvullen regelmatig voorkomen. Ook hoef je je bij lithium geen zorgen te maken over vervolgschade door te weinig of te veel water.

Stappenplan: hoe vul je een tractiebatterij bij?

Het bijvullen van een tractiebatterij is iets wat je makkelijk zelf kunt doen, zolang je maar zorgvuldig en veilig werkt. Zo doe je dit zonder schade op te lopen:

1. Veiligheidsinstructies

Laat niet zomaar iedereen (onderhouds)werkzaamheden aan accu’s uitvoeren, maar laat dit doen door vakkundig en/of geïnstrueerd personeel dat op de hoogte is van de gevaren en risico’s. Zij weten waar ze op moeten letten bij het werken aan accu’s.

Afhankelijk van de uit te voeren werkzaamheden, zijn enkele voorkomende gevaren bij het werken met accu’s o.a. explosie door knalgas, direct contact met accuzuur en het veroorzaken van kortsluiting.

2. Zorg voor de juiste bescherming en veiligheidsmiddelen

Zorg voor de juiste Persoonlijke Beschermings Middelen (PBM’s) waaronder zuurbestendige handschoenen en/of schort, een veiligheidsbril of gelaatscherm. Accuwater is geen zuiver drinkwater, maar een vloeistof die in contact is geweest met zuur. Je wilt niet dat dit op je huid of in je ogen komt. Accuzuur is zelfs zo agressief dat enkele spetters al gaten in je kleding zal veroorzaken. Denk ook aan de aanwezigheid van veiligheidsvoorzieningen als een oogdouche, zuur-neutraliserende middelen zoals soda bij lekkages en geschikte brandblusapparatuur.

3. Controleer of de batterij volledig is opgeladen, schakel de lader uit en ontkoppel de batterij

Vul de batterij altijd na het laden bij, nooit voor het laden! Na het laden is de batterij op temperatuur en pas dan zie je het echte maximale waterniveau. Vullen vóór het laden zorgt voor overloop van de cellen en indirecte schade.

4A. Handmatige vuldoppen

Klik voorzichtig de doppen van enkele cellen open. Je ziet dan direct hoe hoog het water staat. Elke dop heeft meestal een korfje (soort mandje) waarmee je kunt zien wat het juiste niveau is.

4B. Vuldoppen voorzien van automatisch vulsysteem

Deze doppen hoef je niet te openen. Ze zijn voorzien van een geïntegreerde vlotter en indicatorvenster dat het waterniveau aangeeft middels een stip afhankelijk van het waterniveau zichtbaar is of niet.

Let op: soms blijft een vlotter ‘kleven’ en kan je door even op de dop te ‘tikken’ eenvoudig gangbaar krijgen.     

5. Controleer het waterniveau

Het is niet nodig om alle cellen dagelijks te controleren. Je kunt afwisselend enkele cellen controleren om een algehele indruk te krijgen van het waterniveau.

Hou er overigens rekening mee dat de cellen in het midden van de batterij vaak warmer zijn en meer water kunnen verbruiken dan cellen aan de buitenzijde van de batterij.

6. Vul bij met gedemineraliseerd water

Gebruik altijd demiwater (gedemineraliseerd water). Geen kraanwater, want dat bevat kalk en andere stoffen die de batterij beschadigen. Voor handmatig te vullen doppen gebruik je een kan met schenktuit of systeem met vulpistool. Zo kun je precies doseren en mors je niet.

Vuldoppen met een automatisch centraal vulsysteem sluit je aan middels een snelkoppeling. Het slangensysteem op de batterijcellen zorgen met behulp van de vlotters dat iedere cel één van één automatisch tot het juiste niveau gevuld worden en stopt vanzelf. Hou een correcte werking van het vulproces wel in de gaten mocht er zich onverhoopt een probleem voordoen.

7. Vul tot aan het juiste niveau

Zoals al eerder vermeld. Water vullen na het opladen! Vul bij handmatige vuldoppen nooit te vol. Te veel water veroorzaakt overlopen waarbij accuzuur uit de doppen lekt en schade kan veroorzaken aan de batterijcellen, accupolen, celverbinders of de container.  

Mocht er een aanzienlijke hoeveelheid demiwater en/of accuzuur zijn gelekt tussen de batterijcellen in de container, meldt dit dan en laat dit op de juiste wijze afzuigen en verwijderen.   

8. Sluit alle doppen of koppel af en maak de accu schoon

Neem de bovenzijde van de accucellen af met een oude doek of gebruik eventueel speciale batterijreiniger in sprayflacon om schoon te maken. Batterijreiniger neutraliseert zuurresten en zorgt voor een schoon en glad resultaat. Een schone batterij voorkomt lekspanning, voorkomt storingen en verlengt de levensduur van uw batterij. Gooi vuile doeken weg en maak gereedschappen en PBM’s schoon voor een volgend gebruik.

Risico’s van te veel of te weinig water in de accu

Een veelgemaakte fout bij het bijvullen is denken dat “een beetje extra” geen kwaad kan. Of dat je best nog een paar keer kunt rijden met te weinig water. Maar beide zijn riskant en kunnen de batterij blijvend beschadigen.

Wat gebeurt er bij te weinig water?

Als het waterniveau te laag staat en je blijft de batterij gebruiken of opladen, raken de platen in de cel droog. Hierdoor ontstaan er verschillende problemen:

• De bovenkant van de platen wordt te heet, wat leidt tot uitdroging en verharding van het actieve materiaal.
• Het onderste deel van de platen krijgt juist een te zware belasting, waardoor de loden kern begint te corroderen.
• De capaciteit van de batterij neemt af, en de schade is vaak onherstelbaar.

Eén keer kan misschien geen kwaad, maar herhaling zorgt ervoor dat je batterij veel sneller stuk gaat.

Wat gebeurt er bij te veel water?

Vul je te veel bij, dan loop je weer andere risico’s:

• Tijdens het laden komt er gas vrij in de batterij. Bij een te hoog waterniveau loopt de cel over, en komt er elektrolyt (zuur) naar buiten.
• Dit zuur tast de accubak aan, zorgt voor corrosie en kan gevaarlijke situaties opleveren. Denk aan kortsluiting of zelfs explosiegevaar als er kruipstromen ontstaan.
• Daarnaast verlies je werkelijke accucapaciteit, omdat zuur verloren gaat met het overlopen.

Wil je geen gedoe meer met onderhoud? 

Bij tractiebatterijen moet je blijven controleren, bijvullen en opletten dat er niets misgaat. Met een lithium-ion batterij hoef je dat allemaal niet te doen. Geen water bijvullen, geen doppen openmaken, geen risico op overlopen of uitdroging.

Bij Mitsubishi kunnen wij jouw vloot analyseren. We kijken hoe je trucks worden gebruikt, hoeveel energie je verbruikt en hoe je nu laadt. Op basis daarvan berekenen we hoeveel tijd, energie en kosten je kunt besparen met een overstap naar lithium-ion.

Wil je weten of dit iets voor jouw bedrijf is? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvende analyse.